Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει Κανονισμό για την τόνωση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας
Δρ. Μαρία Μποζούδη
Senior Advisor
Τομέας Βιομηχανίας, Ενέργειας και Πράσινης Μετάβασης ΣΕΒ
Κωνσταντίνος Διαμαντούρος
Μόνιμος Αντιπρόσωπος ΣΕΒ στην BusinessEurope και την ΕΕ
Άρθρο στο Μηνιαίο Ενημερωτικό Δελτίο ΣΕΒ – Ρυθμιστικό Περιβάλλον και Επιχειρήσεις – 31 Μαρτίου 2026
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία αντιμετωπίζει πολλαπλές προκλήσεις σε όρους ανταγωνιστικότητας και παραγωγικότητας. Η επίδραση διαφορετικών παραγόντων, όπως το αυξημένο ενεργειακό κόστος και οι πρακτικές αθέμιτου ανταγωνισμού και εργαλειοποίησης του διεθνούς εμπορίου από τρίτες χώρες, αντανακλάται στη μείωση του μεριδίου της μεταποίησης του ευρωπαϊκού ΑΕΠ από 17,4% το 2000 σε 14,3% το 2024, όπως και στη μείωση της παραγωγής ενεργοβόρων κλάδων όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, και το τσιμέντο κατά 20% μεταξύ 2019-2024.
Με αυτά τα δεδομένα, στο πλαίσιο της Συμφωνίας για την Καθαρή Βιομηχανία (Clean Industrial Deal), και έπειτα από μία περίοδο έντονων εσωτερικών διαβουλεύσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 4 Μαρτίου 2026 πρόταση Κανονισμού για την επιτάχυνση της βιομηχανικής παραγωγής (Industrial Accelerator Act – IAA), με στόχο να αυξήσει την μερίδιο της μεταποίησης ως ποσοστό του ΑΕΠ σε 20% έως το 2035.
Η δέσμη μέτρων του Industrial Accelerator Act αφορά τους εξής βιομηχανικούς κλάδους:
- Ενεργοβόρες βιομηχανίες: μη μεταλλικά ορυκτά, βασικά μέταλλα, χαρτί και προϊόντα χαρτιού, πετρελαιοειδή, χημικά και χημικά προϊόντα, πλαστικά, (NACE C23, C24, C17, C19, C20, C22)
- Αυτοκινητοβιομηχανία (NACE C29) (οχήματα, και ρυμουλκούμενα και ημι-ρυμουλκούμενα οχήματα)
- Τεχνολογικές μηδενικού ανθρακικού αποτυπώματος (net-zero), όπως ορίζονται στο Άρθρο 4(1) του Κανονισμού 2024/1735 (μπαταρίες, ΑΠΕ, αντλίες θερμότητας, κ.α.)
Τα προτεινόμενα μέτρα ξεδιπλώνονται στους εξής άξονες:
- Στήριξη ζήτησης προϊόντων χαμηλών εκπομπών άνθρακα ευρωπαϊκής προέλευσης (Made in E.U.), με συγκεκριμένες προϋποθέσεις συμμετοχής σε δημόσιες συμβάσεις και πρόσβαση σε σχήματα δημόσιας στήριξης σε σχέση με τους παραπάνω τομείς (κυρίως προϊόντα χάλυβα, αλουμινίου, τσιμέντου, και υλικά για την αυτοκινητοβιομηχανία και τις ΑΠΕ).
- Εξορθολογισμός αδειοδοτήσεων και δημιουργία ζωνών βιομηχανικής επιτάχυνσης όπου όλες οι βιομηχανίες θα απολαμβάνουν ωφέλειες όπως απλοποιημένες αδειοδοτήσεις, προτεραιότητα πρόσβασης σε ηλεκτρικά δίκτυα, προτιμησιακή πρόσβαση σε αποθέματα κρίσιμων πρώτων υλών, ανθρώπινο δυναμικό και συμμετοχή σε διευρωπαϊκά στρατηγικά έργα.
- Αυτοκινητοβιομηχανία, με εισαγωγή αυστηρών κριτηρίων προέλευσης Ε.Ε. για δημόσιες προμήθειες και σχήματα στήριξης για επενδύσεις στην παραγωγή ηλεκτροκίνητων, υβριδικών και συμβατικών οχημάτων που εμπίπτουν στο πλαίσιο των Οδηγιών 2014/24 ή 2014/25.
- Αιρεσιμότητα στις άμεσες ξένες επενδύσεις, και ειδικότερα για επενδύσεις άνω των €100 εκατ. από εταιρίες που προέρχονται από χώρες που ελέγχουν πάνω από το 40% της παγκόσμιας παραγωγής, θα πρέπει να πληρούνται συγκεκριμένα κριτήρια. Πιο συγκεκριμένα, τουλάχιστον το 50% των εργαζομένων θα πρέπει να προέρχεται από την Ε.Ε. και επιπλέον θα πρέπει να πληρούνται τρία από τα ακόλουθα κριτήρια: α) έως 49% ποσοστό μη ενωσιακής ιδιοκτησίας, β) κοινοπραξίες με ευρωπαϊκά σχήματα (Joint Ventures), γ) υποχρεώσεις μεταφοράς τεχνολογίας, δ) δαπάνες R&D εντός Ε.Ε. και ε) 30% των εισροών να προέρχονται από την Ε.Ε.
Η πρόταση θα ακολουθήσει τη συνήθη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ, δηλ. ξεχωριστές γνωμοδοτήσεις από το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και σε δεύτερη φάση διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εξεύρεση συμβιβαστικής πρότασης.
Το κείμενο της πρότασης Κανονισμού για την επιτάχυνση της βιομηχανικής παραγωγής είναι διαθέσιμο εδώ. Σχόλια προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορούν να υποβληθούν εδώ.
