Η επιχειρηματικότητα ως δύναμη δημιουργίας
Αξίες, Ευθύνη και Παραγωγικότητα στο επίκεντρο μιας βιώσιμης επιχειρηματικής πορείας σήμερα
Γράφει ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος, Πρόεδρος Δ.Σ ΣΕΒ, στo Κεφάλαιο
Αυτό που με οδηγεί κάθε μέρα είναι η αίσθηση της δημιουργίας, την οποία θεωρώ μία από τις ισχυρότερες κινητήριες δυνάμεις στη ζωή κάθε ανθρώπου. Στην αρχή της επιχειρηματικής μου πορείας με καθοδηγούσε κυρίως η ανάγκη να εξασφαλίσω ένα αξιοπρεπές εισόδημα για την οικογένειά μου. Όσο οι δουλειές πήγαιναν καλύτερα και η πίεση της επιβίωσης μειωνόταν, ήρθαν σταδιακά στο προσκήνιο και άλλα κίνητρα.
Η φιλοδοξία ήταν σίγουρα ένα από αυτά – και θεωρώ ότι ένας λελογισμένος εγωισμός μπορεί να αποτελέσει θετικό στοιχείο για έναν άνθρωπο. Στην πορεία προστέθηκε όλο και πιο έντονα και το αίσθημα της ευθύνης απέναντι στους ανθρώπους που συνδέονται με μια επιχείρηση – τους εργαζομένους, τους συνεργάτες και ευρύτερα όσους επηρεάζονται από τη δραστηριότητά της. Εκείνο, όμως, που παρέμεινε σταθερό ήταν η ανάγκη να παράγεις κάτι ουσιαστικό και να προσφέρεις στην οικονομία της χώρας σου, στο κοινωνικό σύνολο και στην περιοχή σου.
Για μένα, αυτή η πορεία δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από ένα σταθερό αξιακό πλαίσιο. Πραγματική επιτυχία είναι εκείνη που φέρνει οικονομικά αποτελέσματα, αλλά ταυτόχρονα βασίζεται στον σεβασμό προς κάθε άνθρωπο που εμπλέκεται με την επιχείρηση. Πολλοί πιστεύουν ότι η επιχειρηματικότητα δεν συνδέεται με αξίες και έχει ως μόνο στόχο την επίτευξη του κέρδους. Η δική μου άποψη είναι ότι η επιχειρηματικότητα στηρίζεται στις ίδιες αρχές που διέπουν και τη ζωή μας.
Πρώτα απ’ όλα, εντιμότητα και συνέπεια. Χωρίς εντιμότητα και συνέπεια δεν χτίζονται ούτε επαγγελματικές ούτε προσωπικές μακροχρόνιες σχέσεις. Έπειτα, σεβασμός. Καμία επιχείρηση δεν μπορεί να αναπτυχθεί χωρίς σεβασμό στον άνθρωπο: σεβασμό στη διαφορετικότητα, στη συμμετοχή, στη φωνή του άλλου.
Εξίσου σημαντικό είναι το αίσθημα ευθύνης. Μια επιχείρηση που δεν αντιλαμβάνεται τις υποχρεώσεις της απέναντι, πρώτα απ’ όλα, στους εργαζομένους της, αλλά και τον ευρύτερο κοινωνικό της ρόλο, δεν θα μακροημερεύσει. Όπως και μια κοινωνία που δεν αισθάνεται ευθύνη απέναντι στον αδύναμο και στα παιδιά της δεν έχει μέλλον.
Η επιχειρηματικότητα δεν εξαντλείται στην επίτευξη του κέρδους. Αποτελεί μια διαρκή διαδικασία δημιουργίας, που προϋποθέτει συνέπεια, σεβασμό, κοινωνική ευθύνη και επένδυση στους ανθρώπους.
Η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι, από όλες τις αξίες που θα έπρεπε να διέπουν τη ζωή μας, μία έχει γίνει κυρίαρχη: ο πλουτισμός. Το πρότυπο της γρήγορης και εύκολης οικονομικής επιτυχίας είναι, δυστυχώς, αυτό που επικρατεί. Προβάλλεται η ιδέα ότι μπορεί κανείς να «πετύχει» χωρίς να κοπιάσει, να πλουτίσει χωρίς να δημιουργήσει. Αυτό είναι τελικά επικίνδυνο, ιδιαίτερα για τους νέους, γιατί γεννά κυνισμό και, σε όσους δεν επιτυγχάνουν, απογοήτευση, θυμό και, τελικά, απαξίωση θεσμών και αξιών.
Η επιχειρηματικότητα, όπως εγώ την έζησα, δεν είναι ένας γρήγορος δρόμος προς τον πλούτο. Είναι ένας μαραθώνιος που απαιτεί δέσμευση ζωής. Παρ’ όλη την κρίση αξιών της εποχής μας, έχω μεγάλη εμπιστοσύνη στους νέους. Αυτό που μπορεί πραγματικά να τον διαμορφώσει είναι ο σεβασμός στις αρχές της εταιρείας, της κοινωνίας και, ευρύτερα, στις κοινά αποδεκτές αξίες της ζωής.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη σημασία αποκτά και το πως αντιλαμβανόμαστε την επιχειρηματική ηγεσία. Για μένα επιχειρηματικός ηγέτης είναι ο άνθρωπος που έχει κερδίσει την αποδοχή του περιβάλλοντός του και της κοινωνίας. Αυτό που μπορεί πραγματικά να το διαμορφώσει είναι ο σεβασμός στις αρχές της εταιρείας, της κοινωνίας και ευρύτερα στις κοινά αποδεκτές αξίες της ζωής.
Αν κοιτάξουμε ευρύτερα την Ελλάδα και το τι μπορεί να την οδηγήσει στην πρόοδο τα επόμενα χρόνια, νομίζω ότι το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουμε όλοι – και ίσως αυτό που μας λείπει περισσότερο – είναι να αναπτύξουμε την αίσθηση της αυτοκριτικής.
Ως κοινωνία, έχουμε συχνά την τάση να θεωρούμε ότι για όλα φταίει κάποιος άλλος. Δεν ακούς συχνά την έκφραση «έκανα λάθος». Όταν, όμως, δεν αναγνωρίζεις τα λάθη σου, δεν έχεις και την ευκαιρία να τα διορθώσεις. Το πρώτο βήμα, λοιπόν, είναι η αυτοκριτική και η προσπάθεια να γινόμαστε κάθε μέρα καλύτεροι.
Σε αυτή την προσπάθεια, και οι επιχειρήσεις οφείλουν να έχουν κοινωνικό πρόσημο. Η βασική τους υποχρέωση είναι να λειτουργούν ως συνεπείς πολίτες: με σεβασμό απέναντι στους εργαζομένους τους, με συνέπεια στις υποχρεώσεις τους προς την Πολιτεία και με προσήλωση στην τήρηση των νόμων. Όμως ο ρόλος τους δεν εξαντλείται εκεί. Μια επιχείρηση αποτελεί μέρος της κοινωνίας μέσα στην οποία δραστηριοποιείται και, όσο μεγαλώνει το αποτύπωμά της, τόσο μεγαλύτερη γίνεται και η ευθύνη της απέναντι σε αυτήν.
Για να βελτιώσουμε, όμως, ουσιαστικά τη ζωή των ανθρώπων στην Ελλάδα, χρειάζεται να εντάξουμε στην καθημερινότητά μας και την έννοια της παραγωγικότητας. Η χώρα μπορεί αυτή τη στιγμή να καταγράφει ανάπτυξη του ΑΕΠ της, αλλά, δυστυχώς, δεν βλέπουμε αντίστοιχη πρόοδο στην παραγωγικότητα.
Και επειδή οι μισθοί εξαρτώνται σε πολύ μεγάλο βαθμό από αυτήν, αν θέλουμε να βελτιωθεί η οικονομική θέση της ελληνικής κοινωνίας, τότε επιχειρήσεις, κράτος και εργαζόμενοι πρέπει να αντιληφθούμε ότι μόνο η ουσιαστική βελτίωση της παραγωγικότητας μπορεί να μας οδηγήσει σε καλύτερες ημέρες.
Πιστεύω βαθιά ότι όποιος έχει ευνοηθεί από την επιχειρηματικότητα οφείλει να επιστρέψει. Να επιστρέψει γνώση, εμπειρία, στήριξη και προοπτική για τους νεότερους. Και όχι μόνο προς την επιχειρηματική κοινότητα, αλλά και προς την κοινωνία συνολικά. Προσωπικά αισθάνομαι πως, έπειτα από όσα μου προσέφερε η επιχειρηματική διαδρομή, το να προσφέρω πίσω δεν είναι απλώς σωστό, αλλά αναγκαίο.
