Αργεί η 4η βιομηχανική επανάσταση;

Άρθρο Δρ Γιώργου Ξηρογιάννη, Αναπληρωτή Γενικού Διευθυντή του ΣΕΒ, στη Εφημερίδα των Συντακτών

Πριν το 2019, η Ελλάδα αξιοποιούσε μάλλον περιστασιακά τα οφέλη και τις διευκολύνσεις που έφερναν στην καθημερινότητα οι καινοτόμες ψηφιακές τεχνολογίες. Όμως, οι συνθήκες που επέβαλε η πανδημία στην κοινωνική και επιχειρηματική ζωή αποτέλεσαν μια πραγματικότητα που όλοι κληθήκαμε να ακολουθήσουμε. Ταυτόχρονα, η ίδια η πανδημία ανέδειξε τον τρόπο προσαρμογής που δεν είναι άλλος από την ψηφιοποίηση των διεπαφών.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η πλειοψηφία των επιχειρήσεων υλοποίησε σημαντικά βήματα ψηφιακής μετάβασης σε διάστημα μηνών, οδηγούμενη από την ανάγκη αδιάλειπτης εξυπηρέτησης των πελατών. Έτσι, η αύξηση του κύκλου εργασιών του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ελλάδα κατά 75% ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Η μεγέθυνση αυτή είναι με διαφορά η υψηλότερη στην Ευρώπη. Πρόσφατες αναλύσεις του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΣΕΒ δείχνουν ότι το 50% των καταναλωτών παραμένουν ψηφιακοί ακόμα και μετά το άνοιγμα των φυσικών καταστημάτων. Είναι σαφές ότι οι αλλαγές αυτές διαμορφώνουν ένα εντελώς διαφορετικό επιχειρηματικό πρότυπο, υβριδικά μοντέλα λειτουργίας και εργασίας αλλά και ένα δημόσιο τομέα με νέες ψηφιακές υπηρεσίες.

Η ψηφιακή ανάπτυξη της οικονομίας είναι όντως σημαντική σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν. Όμως με κριτήριο τις επιδόσεις της υπόλοιπης ΕΕ, η απόσταση της Ελλάδας από την 4η βιομηχανική εποχή παραμένει σημαντική. Ο δείκτης ψηφιακής ωριμότητας του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΣΕΒ, όπως και άλλοι δείκτες της ΕΕ, συνεχίζει να τοποθετεί την Ελλάδα σε πολύ χαμηλές επιδόσεις συγκριτικά με την ΕΕ. Ειδικά, η τεχνολογική ωριμότητα των ελληνικών επιχειρήσεων παραμένει στην προτελευταία θέση της ΕΕ. Αυτό δεν αναιρεί τα σημαντικά βήματα ψηφιοποίησης στην Ελλάδα από το 2019. Υποδεικνύει όμως ότι η ΕΕ αξιοποιεί τις τεχνολογίες της 4ης βιομηχανικής επανάστασης ταχύτερα από ότι η Ελλάδα.

Εξαιρέσεις στις παραπάνω διαπιστώσεις υπάρχουν σίγουρα, ειδικά στη βιομηχανία. Όμως, ο κανόνας δείχνει ότι η ελληνική οικονομία πραγματοποιεί χαμηλό όγκο τεχνολογικών επενδύσεων ακόμα και πριν την πανδημία (περίπου 1% του ΑΕΠ, έναντι 2,3% στην ΕΕ). Το κυριότερο, οι επενδύσεις αυτές δεν ενσωματώνουν νέες ψηφιακές τεχνολογίες. Ενδεικτικά, η τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιείται μόλις από το 3% των ελληνικών επιχειρήσεων έναντι 45% στις λοιπές ανεπτυγμένες χώρες. Η υιοθέτηση τεχνολογιών Cloud είναι περιορισμένη (26η θέση στην ΕΕ), όπως και οι προβλέψεις κυβερνο-ασφάλειας. Σημαντική υστέρηση επίσης παρατηρείται στον ψηφιακό μετασχηματισμό των αλυσίδων εφοδιασμού. Οι μισές εμπορικές και βιομηχανικές επιχειρήσεις διαχειρίζονται τους αποθηκευτικούς χώρους με ξεπερασμένες εφαρμογές γραφείου.

Ανάγκη ταχείας σύγκλισης με τις ψηφιακές επιδόσεις της ΕΕ

Μετά την πανδημία επανέρχεται επιτακτικά η ανάγκη ταχείας σύγκλισης της Ελλάδας με τις ψηφιακές επιδόσεις της ΕΕ. Οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης, του νέου ΕΣΠΑ αλλά και του νέου αναπτυξιακού νόμου δημιουργούν νέες προϋποθέσεις για την σύγκλιση αυτή. Με τις διαδικασίες διάθεσης των πόρων αυτών να απλοποιούνται με γοργούς ρυθμούς, η ουσιαστική πρόκληση είναι πλέον η αξιοποίηση τους για τη δραστική επιτάχυνση της ψηφιακής μετάβασης.

Ο ΣΕΒ έχει, ήδη, προτείνει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ταχείας μετάβασης της Ελλάδας στη νέα ψηφιακή εποχή.
Βασισμένο σε πρακτικές άλλων χωρών της ΕΕ, το σχέδιο έχει πέντε προϋποθέσεις:

  • Πρώτη προϋπόθεση, είναι η επιτάχυνση των ιδιωτικών επενδύσεων σε καινοτόμες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, το διαδίκτυο των μηχανών, η ανάλυση μεγάλου όγκου δεδομένων, τα ψηφιακά δίδυμα στις γραμμές παραγωγής, τα συστήματα επαυξημένης πραγματικότητας, κτλ. Το ΕΣΠΑ, το Ταμείο Ανάκαμψης, οι αναπτυξιακοί νόμοι αλλά και οριζόντια φορολογικά κίνητρα (όπως οι υπερ-αποσβέσεις) καλούνται να δώσουν σημαντική προτεραιότητα στις τεχνολογίες αυτές, παρά σε συστήματα ξεπερασμένων δυνατοτήτων.
  • Δεύτερη προϋπόθεση είναι η ενδυνάμωση της καινοτομικής ικανότητας των επιχειρήσεων. Το οικοσύστημα καινοτομίας στην Ελλάδα αναπτύσσεται δυναμικά αξιοποιώντας τα ταλέντα της χώρας, τα σύγχρονα χρηματοδοτικά εργαλεία αλλά και πρωτοβουλίες όπως το Innovative Greeks του ΣΕΒ. Οι πολιτικές και η χρηματοδότηση όμως πλέον πρέπει να στραφούν στον μετασχηματισμό της σημαντικής έρευνας που παράγεται στον ακαδημαϊκό χώρο σε εμπορεύσιμα προϊόντα και υπηρεσίες.
  • Τρίτη προϋπόθεση είναι η αναβάθμιση ρυθμιστικού περιβάλλοντος και ειδικά της κυβερνοασφάλειας. Η διαχείριση των αυξανόμενων κινδύνων του κυβερνοχώρου ξεπερνά κατά πολύ τους κανονισμούς προστασίας των προσωπικών δεδομένων τύπου GDPR. Το 2020, 5 στις 10 επιχειρήσεις επηρεάστηκαν από σοβαρό συμβάν ασφάλειας, με τα περιστατικά εκβιασμών να έχουν αυξηθεί κατά 3500%.
  • Τέταρτη και σημαντικότερη προϋπόθεση είναι η προσαρμογή των δεξιοτήτων στις ανάγκες της ψηφιακής εποχής. Περίπου 4 στις 10 θέσεις εργασίας αναμένεται να μετασχηματιστούν σημαντικά εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης και του αυτοματισμού. Επίσης, το 85% των ειδικοτήτων και των θέσεων εργασίας που χρειάζονται οι επιχειρήσεις το 2030 δεν έχουν δημιουργηθεί ακόμα. Ζητούμενο πλέον είναι η αναμόρφωση όλων των βαθμίδων του εκπαιδευτικού συστήματος, ιδίως της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι απόφοιτοι ανεξαρτήτως προσανατολισμού (τεχνολογικού ή μη), καλούνται να αναπτύξουν δεξιότητες που θα τους εξοικειώσουν με τα ψηφιακά εργαλεία στην επαγγελματική τους ζωή. Σήμερα, οι τεχνολογικές ειδικότητες για τον προγραμματισμό και την ανάπτυξη των σύγχρονων ψηφιακών συστημάτων είναι περιζήτητες. Όμως το 2030 η ζήτηση θα μετατοπιστεί σε στελέχη με δεξιότητες αξιοποίησης των συστημάτων αυτών μέσα στις γραμμές παραγωγής, στον πυρήνα των στρατηγικών αποφάσεων και στην εξυπηρέτηση των πελατών.

Τέλος, η δημόσια διοίκηση καλείται να συνεχίσει τον ψηφιακό μετασχηματισμό της. Αναμφισβήτητα, οι νέες ψηφιακές εφαρμογές της διευκολύνουν σημαντικά τη ζωή των πολιτών και αναδεικνύονται σε καλές πρακτικές σε όλη την ΕΕ. Πρέπει όμως να επεκταθούν, ώστε να καλύψουν εξίσου αποτελεσματικά την εξυπηρέτηση των επιχειρήσεων. Πλέον, η πρόκληση για το Κράτος 2.0 δεν είναι μόνο η ψηφιοποίηση των διεπαφών με πολίτες και επιχειρήσεις. Η ουσιαστική μείωση της γραφειοκρατίας θα έρθει μέσα από την απλοποίηση των δομών και τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας των διαδικασιών της δημόσιας διοίκησης. Όπως σημειώνει πρόσφατη έρευνα του Ελληνικού Παρατηρητηρίου στο LSE, μόνο τότε η τεχνολογία θα καταφέρει να αναβαθμίσει σημαντικά τη ψηφιακή ωριμότητα της δημόσιας διοίκησης και μάλιστα με χαμηλό κόστος τεχνολογικών επενδύσεων.

X

    Στοιχεία εταιρίας
    Επωνυμία επιχείρησης*
    Tαχ. δ/νση διοίκησης
    Κλάδος οικονομικής δραστηριότητας*
    Έτος ίδρυσης
    Αριθμός εργαζομένων
    Κέρδη τριών (3) τελευταίων ετών (προ φόρων)

    Σύνολο ενεργητικού τελευταίου έτους

    Αρμόδιος επικοινωνίας
    Oνοματεπώνυμο*
    Email
    Τηλ
    X

      Το όνομά σας *
      Το επίθετό σας *
      Email *
      Τηλέφωνο επικοινωνίας
      To μήνυμά σας

      Μόλις υποβάλετε το ερώτημά σας, ένα μέλος της ομάδας μας θα έρθει σε επαφή το συντομότερο δυνατό.

      Είμαστε αφοσιωμένοι στο ιδιωτικό σας απόρρητο. Μάθετε πώς φροντίζουμε τα δεδομένα σας στην πολιτική απορρήτου μας .

      X

        Στοιχεία εταιρίας
        Επωνυμία επιχείρησης*
        Tαχ. δ/νση διοίκησης
        Κλάδος οικονομικής δραστηριότητας*
        Έτος ίδρυσης
        Αριθμός εργαζομένων

        Κύκλος εργασιών τελευταίου έτους

        Αρμόδιος επικοινωνίας
        Oνοματεπώνυμο*
        Email
        Τηλ