AI στις επιχειρήσεις: Ταχύτητα με ετοιμότητα και μετασχηματισμός με έλεγχο

Γράφει η Ράνια Αικατερινάρη, Πρόεδρος Εκτελεστικής Επιτροπής & Αντιπρόεδρος Δ.Σ. ΣΕΒ, στο Πρώτο Θέμα

Όλοι σήμερα μιλούν για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι περισσότεροι έχουν ήδη πειραματιστεί με το ChatGPT, το Claude ή χρησιμοποιούν Copilot στην εργασία τους, εντυπωσιασμένοι από την ταχύτητα, την ευκολία και τις δυνατότητές της. Παράλληλα, αυξάνονται διεθνώς οι συζητήσεις, ακόμη και από στελέχη των ίδιων των τεχνολογικών κολοσσών, για τους κινδύνους του γρήγορου ρυθμού υιοθέτησης και την ανάγκη καλύτερου ελέγχου.

Για πολλές επιχειρήσεις, η συζήτηση έχει πλέον περάσει από τον αρχικό ενθουσιασμό για το «τι μπορεί να κάνει» η ΤΝ στα πιο δύσκολα ερωτήματα: πόσο ασφαλής είναι, ποιο είναι το συνολικό κόστος υιοθέτησης, πώς ενσωματώνεται στις υφιστάμενες υποδομές και διαδικασίες και, κυρίως, πώς μετασχηματίζει την καθημερινή λειτουργία.

Όσο η ΤΝ περνά από τον πειραματισμό στην ευρύτερη εφαρμογή, τόσο περισσότερο γίνεται ευθύνη της διοίκησης. Οι CEOs και τα ανώτερα στελέχη πρέπει να ξαναγίνουν μαθητές, επενδύοντας χρόνο ώστε να κατανοήσουν τις δυνατότητες και τους περιορισμούς της τεχνολογίας, αλλά και τις αλλαγές που αυτή συνεπάγεται. Δεν μπορούν να αναθέσουν το ζήτημα αποκλειστικά στον CIO, τον CTO ή σε εξωτερικούς συμβούλους.

Η διοίκηση πρέπει να μπορεί να θέσει τα σωστά ερωτήματα: Ποιο πρόβλημα προσπαθούμε να λύσουμε και ποιο είναι το κόστος σε σχέση με το επιχειρηματικό όφελος; Ποια δεδομένα χρησιμοποιούμε και πόσο αξιόπιστα είναι; Πώς προστατεύουμε τα δεδομένα μας; Πώς αλλάζουν οι ρόλοι και οι διαδικασίες; Πώς εκπαιδεύουμε τους ανθρώπους; Ποιος έχει την ευθύνη όταν το σύστημα κάνει λάθος; Και, κυρίως, πώς διασφαλίζουμε ότι ο άνθρωπος παραμένει στην τελική απόφαση;

Μια πρακτική που μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η δημιουργία ενός AI Executive Steering Committee, υπό τον CEO ή άλλο στέλεχος της ανώτερης διοίκησης. Η επιτροπή θα έχει την ευθύνη για τη συνολική στρατηγική AI μαζί με το πλάνο μετασχηματισμού, την έγκριση των επενδύσεων, την παρακολούθηση της προόδου και των εμποδίων, καθώς και τον σχεδιασμό του πλαισίου AI governance.

Παράλληλα, είναι σημαντικό να οριστούν υπεύθυνοι AI στις βασικές επιχειρησιακές μονάδες. Τα στελέχη αυτά, προερχόμενα από τις ίδιες τις επιχειρησιακές λειτουργίες και όχι από το ΙΤ, μπορούν να εντοπίζουν τις πραγματικές ανάγκες, να αξιολογούν πιθανές εφαρμογές και να αναλαμβάνουν την ευθύνη για την εφαρμογή και παρακολούθησή τους.

Η άσκηση αυτή έχει αξία ακόμη και όταν η τελική απόφαση είναι να μην αξιοποιηθεί η ΤΝ σε μια συγκεκριμένη λειτουργία. Η διερεύνηση πιθανών εφαρμογών συχνά αποκαλύπτει λειτουργικές αδυναμίες, καθυστερήσεις και προβλήματα που παρέμεναν άλυτα. Δημιουργεί έτσι την αφορμή για μια ουσιαστική συζήτηση μεταξύ των διευθύνσεων γύρω από κρίσιμες προτεραιότητες: την αύξηση της παραγωγικότητας, την επιτάχυνση των διαδικασιών, τη βελτίωση της λήψης αποφάσεων, την αναβάθμιση της εξυπηρέτησης πελατών και την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών.

Για τη διοίκηση, η επένδυση στην ΤΝ διαφέρει από μια συμβατική επένδυση που μπορείς εύκολα να κάνεις μια ανάλυση κόστους οφέλους. Το κόστος, τα οφέλη και οι κίνδυνοι της υιοθέτησης της ΤΝ δεν είναι πάντοτε εύκολο να ποσοτικοποιηθούν εκ των προτέρων, καθώς πρόκειται για έναν ευρύτερο επιχειρησιακό μετασχηματισμό.

Η μεγάλη ευκαιρία είναι προφανής: η ΤΝ μπορεί να αποτελέσει σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, ιδιαίτερα για μικρότερες και πιο ευέλικτες επιχειρήσεις. Η μεγάλη πρόκληση είναι εξίσου προφανής: να μη συγχέουμε την ταχύτητα με την ετοιμότητα.

Αυτό δεν σημαίνει ανακοπή της καινοτομίας. Σημαίνει έγκαιρη δημιουργία ορίων, μηχανισμών ελέγχου και δικλείδων ασφαλείας, ώστε η τεχνολογία να αναπτυχθεί με υπευθυνότητα και να δημιουργήσει πραγματική επιχειρηματική αξία. Η επιτυχία θα ανήκει σε εκείνους που θα καταφέρουν να τη χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικά και να αποφασίσουν πού, πώς και μέχρι πού θα φτάσει, διατηρώντας τον έλεγχο και την ανθρώπινη κρίση στις τελικές αποφάσεις.