Παραγωγικότητα και καινοτομία οδηγούν τη βιώσιμη ανάπτυξη

Άρθρο κας Ράνιας Αικατερινάρη, Προέδρου Εκτελεστικής Επιτροπής & Αντιπροέδρου Δ.Σ. ΣΕΒ, στην ειδική έκδοση “2026 Προσδοκίες και Προκλήσεις” στον Ελεύθερο Τύπο της Κυριακής

Η νέα χρονιά βρίσκει την ελληνική οικονομία σε ανοδική τροχιά, αλλά και σε ένα σημείο όπου καλείται να κάνει το άλμα από την κανονικότητα στην παραγωγικότητα. Η σημερινή σταθερότητα δεν ήταν δεδομένη. Είναι αποτέλεσμα συστηματικής προσπάθειας του παραγωγικού κόσμου, της Πολιτείας και της κοινωνίας. Το ζητούμενο τώρα είναι να την μετατρέψουμε σε αφετηρία για βελτίωση της παραγωγικότητας.

Η Ελλάδα έχει αποκτήσει αξιοπιστία στις αγορές και μαζί της, μεγαλύτερη δυνατότητα προσέλκυσης παραγωγικών επενδύσεων. Παράλληλα, η επιχειρηματική κοινότητα έχει ωριμάσει και αντιλαμβάνεται ότι η επόμενη ημέρα περνά μέσα από την παραγωγικότητα, την καινοτομία και την εξωστρέφεια. Εκεί, θα στηριχθεί και η βιώσιμη αύξηση των εισοδημάτων.

Η ελληνική βιομηχανία έχει αποδείξει ότι μπορεί να προσαρμόζεται, να καινοτομεί και να είναι πολύ πιο παραγωγική από το σύνολο της οικονομίας. Προηγμένα υλικά, αυτοματισμοί, τεχνητή νοημοσύνη συνθέτουν την εικόνα του σύγχρονου εργοστασίου.

Ποια είναι τα βασικά πεδία όπου πρέπει να εστιάσουμε ώστε η παραγωγικότητα να γίνει εθνικός στόχος;

• Το υψηλό και δύσκολα προβλέψιμο ενεργειακό κόστος συγκριτικά με ανταγωνίστριες χώρες, επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, ιδίως της ενεργοβόρου εξαγωγικής βιομηχανίας. Το ζήτημα απαιτεί άμεσα μέτρα, αλλά και δομικές λύσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
• Η κακοσχεδιασμένη πράσινη μετάβαση και οι αυξανόμενες ανάγκες σε ενέργεια εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης επιτείνουν το πρόβλημα, που απειλεί τη βιωσιμότητα πολλών ευρωπαϊκών και ελληνικών επιχειρήσεων.
• Η χώρα υπολείπεται ακόμη σημαντικά στον τεχνολογικό μετασχηματισμό: μόνο το 20% των επιχειρήσεων είναι υψηλής ψηφιακής έντασης, έναντι 34% στην ΕΕ, ενώ περίπου το 50% δεν σκοπεύει να εμπλακεί άμεσα με την τεχνητή νοημοσύνη. Απαιτείται κουλτούρα καινοτομίας και ένα δυναμικό οικοσύστημα συνεργασίας επιχειρήσεων, πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και εταιριών τεχνολογίας. Αυτοματοποίηση, ΑΙ και καινοτομία είναι καταλύτες παραγωγικότητας, ιδίως για τη βιομηχανία, και δυστυχώς οι λιγότερο ευέλικτες επιχειρήσεις κινδυνεύουν να μείνουν πίσω.
• Κρίσιμη πρόκληση αποτελούν οι ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού με σύγχρονες δεξιότητες – ιδιαίτερα τεχνικές και υψηλής τεχνολογικής εξειδίκευσης. Η δημογραφική γήρανση, η χαμηλή συμμετοχή γυναικών στην αγορά εργασίας και η περιορισμένη παραγωγή ειδικοτήτων που ζητά η αγορά δυσκολεύουν την ανάπτυξη. Γιατί καμία στρατηγική δεν μπορεί να αποδώσει χωρίς ανθρώπους με τις κατάλληλες δεξιότητες.
• Σε επίπεδο υποδομών, σε συνέχεια των ήδη ολοκληρωμένων μεγάλων ιδιωτικοποιήσεων και επενδύσεων, οι ανάγκες εντοπίζονται στα ενεργειακά δίκτυα και τα δίκτυα εμπορευματικών μεταφορών. Είναι κρίσιμες προϋποθέσεις ειδικά για την εξωστρέφεια και ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, ενώ θα ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας, μειώνοντας και το τελικό κόστος προϊόντων.
• Την ίδια στιγμή, η ΕΕ εισέρχεται σε περίοδο χαμηλής ανάπτυξης, δημοσιονομικών πιέσεων και αυξανόμενου διεθνούς ανταγωνισμού. Πρέπει να κινηθεί ταχύτατα ώστε να απλοποιήσει το ρυθμιστικό πλαίσιο και να περιορίσει τη γραφειοκρατία. Αν και γίνονται βήματα, μόνο το 11% των προτάσεων Ντράγκι έχει εφαρμοστεί, ενώ οι νέες ρυθμίσεις που προωθούνται αναμένεται να προσθέσουν βάρη άνω των €65 δισ.
• Όλα τα παραπάνω, για την Ελλάδα προϋποθέτουν σημαντική αύξηση επενδύσεων. Είναι σημαντικό να αξιοποιήσουμε τους διαθέσιμους πόρους των ευρωπαϊκών ταμείων, όπως το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Κοινωνικό Κλιματικό ταμείο, προχωρώντας παράλληλα στον σχεδιασμό απλών επενδυτικών κινήτρων με νέα κριτήρια επιλεξιμότητας έργων όπως αυτό της παραγωγικότητας.

Αυτό είναι το στοίχημα της επόμενης χρονιάς – και ως ΣΕΒ θα είμαστε στην πρώτη γραμμή για να γίνει πράξη.