Η συμπερίληψη ως ηγετική ικανότητα
Άρθρο κας Φιλίππας Μιχάλη, Προέδρου Δ.Σ. & CEO NN HELLAS, Μέλους Δ.Σ. ΣΕΒ & επικεφαλής Επιτροπής Συμπερίληψης & Ισότητας, στο περιοδικό DIVERSITY AND INCLUSION
H Ηγεσία χωρίς αποκλεισμούς είναι ένα σύγχρονο μοντέλο διοίκησης που βασίζεται στην ενεργή ενσωμάτωση της κάθε διαφορετικότητας και την προώθηση της ισότητας μεταξύ όλων των μελών ενός οργανισμού. Δεν αποτελεί μια επικοινωνιακή «ταμπέλα», αλλά μια στρατηγική επιλογή και καθημερινή πρακτική που επηρεάζει τη λήψη αποφάσεων, την οργάνωση, τη διοίκηση και την επικοινωνία.
Ο όρος Inclusive Leadership καθιερώθηκε το 2006 από τους Nembhard & Edmondson, περιγράφοντας έναν ηγετικό τρόπο σκέψης που ενθαρρύνει τη συμμετοχή όλων και ενισχύει την ψυχολογική ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Έκτοτε, η διεθνής βιβλιογραφία έχει εμπλουτιστεί με θεωρητικές και πρακτικές προσεγγίσεις, που αναδεικνύουν τη σημασία της συμπεριληπτικής ηγεσίας ως καταλύτη εμπιστοσύνης και συνεργασίας.
Στην πράξη, οι ηγέτες που υιοθετούν αυτό το μοντέλο, επιδεικνύουν υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη και ευαλωτότητα, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου κάθε φωνή έχει αξία. Η ανάγκη υιοθέτησης μιας τέτοιας ηγετικής συμπεριφοράς, επιβεβαιώνεται και από την τελευταία μελέτη Belonging Barometer 3.0 της EY (2023), σύμφωνα με την οποία το 56% των εργαζομένων διστάζει να μοιραστεί στοιχεία της προσωπικής του ταυτότητας στον χώρο εργασίας, από φόβο αποκλεισμού ή αρνητικής αντιμετώπισης.
Παράλληλα, πολλές έρευνες τεκμηριώνουν τη θετική συσχέτιση της συμπεριληπτικής ηγεσίας με την παραγωγικότητα. Οι ομάδες που λειτουργούν σε συμπεριληπτικά περιβάλλοντα, εμφανίζουν υψηλότερη απόδοση, καλύτερη ψυχική υγεία και ισχυρότερη δέσμευση. Οι εργαζόμενοι που νιώθουν ότι εισακούγονται και χαίρουν σεβασμού, συμμετέχουν πιο ενεργά, συνεργάζονται αποτελεσματικά και παραμένουν για μεγαλύτερο διάστημα στον ίδιο οργανισμό. Η συμπερίληψη δεν αποτελεί λοιπόν μόνο ηθική επιλογή, αλλά και στρατηγική επένδυση στην ευημερία του ανθρώπινου δυναμικού και στη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων. Δεν είναι απλώς επιθυμητή – είναι απαραίτητη.
Με τον καιρό, όλο και περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις αρχίζουν να υιοθετούν στρατηγικές DE&I, όπως:
- Πολιτικές ίσης αμοιβής και υποστήριξης της γονεϊκότητας
- Ενίσχυση της συμμετοχής γυναικών σε θέσεις ευθύνης
- Εκπαίδευση σε θέματα ασυνείδητης μεροληψίας
- Μηχανισμούς αναφοράς διακρίσεων
Παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, η Ηγεσία χωρίς αποκλεισμούς παραμένει ζητούμενο. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE), η χώρα μας κατατάσσεται 24η στην ΕΕ στον Δείκτη Ισότητας των Φύλων (2024), με ιδιαίτερα χαμηλές επιδόσεις στους τομείς της εξουσίας και της εργασίας. Οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται σε θέσεις λήψης αποφάσεων, ενώ τα κοινωνικά στερεότυπα φαίνεται να περιορίζουν την εξέλιξή τους.
Η απόσταση που μας χωρίζει από την ουσιαστική συμπερίληψη και ισότητα δεν αποτυπώνεται μόνο στους αριθμούς – είναι βαθιά ριζωμένη σε πολιτισμικές αντιλήψεις, σε θεσμικές πρακτικές και στον τρόπο άσκησης της ηγεσίας. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος των θεσμικών φορέων μπορεί να είναι καθοριστικός. Ο ΣΕΒ, αναγνωρίζοντας τη σημασία της συμπερίληψης, έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για την προώθηση της ισότητας στην εργασία. Συμμετέχει ενεργά στις δημόσιες διαβουλεύσεις, όπως π.χ. στο πλαίσιο ενσωμάτωσης της Κοινοτικής Οδηγίας περί ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων στα Διοικητικά Συμβούλια εισηγμένων εταιρειών, ενώ διοργάνωσε και σχετικό συνέδριο μαζί με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Επιπλέον, συνεργάζεται με την Πολιτεία για την προώθηση πολιτικών ισότητας και την ενίσχυση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας, μέσα από δράσεις για την ενδυνάμωση των γυναικών, τη στήριξη της (επαν)ένταξης στην εργασία – ιδιαίτερα για γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας – την ενίσχυση της συμμετοχής γυναικών σε τεχνικά και τεχνολογικά επαγγέλματα και τη βελτίωση του πλαισίου για τη συμφιλίωση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.
Η δέσμευση του ΣΕΒ αποτυπώνεται και στην οργανωτική του δομή: το 56% των στελεχών είναι γυναίκες, 8 από τα 13 μέλη της διοικητικής ομάδας είναι γυναίκες, καθώς και 5 από τα 25 μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου. Επίσης, έχει συγκροτηθεί συγκεκριμένη Επιτροπή για τη Συμπερίληψη και την Ισότητα, η οποία απαρτίζεται από ανώτατα στελέχη Ανθρώπινου Δυναμικού επιχειρήσεων-μελών του, από ένα ευρύ φάσμα δυναμικών κλάδων της ελληνικής οικονομίας. Για τον ΣΕΒ, η Ηγεσία χωρίς αποκλεισμούς είναι ένα θεμέλιο συμπερίληψης και βιώσιμης ανάπτυξης.
Η συμπερίληψη δεν μπορεί να είναι περιθωριακή ή ευκαιριακή επιλογή. Πρέπει να εντάσσεται στον πυρήνα της στρατηγικής κάθε οργανισμού, να παρακολουθείται, να μετριέται και να ενισχύεται συστηματικά. Γιατί είναι μία πρακτική με μετρήσιμο αποτέλεσμα, που συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση της δίκαιης, ανοιχτής και δυναμικής κοινωνίας που οραματιζόμαστε.
