Η πραγματική άσκηση καθηκόντων διοίκησης και εκπροσώπησης του νομικού προσώπου ως προϋπόθεση για την θεμελίωση της αλληλέγγυας ευθύνης για τις οφειλές της εταιρείας προς τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης

Ιωάννα Κυριαζή
Εταίρος, Δικηγορική Εταιρεία Κυριακίδης – Γεωργόπουλος 

Άρθρο στο Μηνιαίο Ενημερωτικό Δελτίο ΣΕΒ – Ρυθμιστικό Περιβάλλον και Επιχειρήσεις – 30 Σεπτεμβρίου 2021

Μετά την οριοθέτηση του διαστήματος της αλληλέγγυας ευθύνης των διοικούντων των νομικών προσώπων για τις εταιρικές ασφαλιστικές οφειλές που έλαβε χώρα με την διάταξη του άρθρου 64 του ν. 4646/2019, εκδόθηκε στις 14.09.2021 η πολυαναμενόμενη υπ΄αριθμ. 65118/2021 (ΦΕΚ Β΄ 4217/14.09.2021) απόφαση του Υφυπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, με την οποία καθορίζονται πλέον με σαφήνεια ενδεικτικές περιπτώσεις έλλειψης υπαιτιότητας των μελών της διοίκησης των εταιρειών για τις ως άνω εταιρικές οφειλές, σε πλήρη εναρμόνιση με το αντίστοιχο φορολογικό πλαίσιο.

Συγκεκριμένα, η εν λόγω απόφαση, μεταξύ άλλων, προβλέπει, στις παραγράφους 3 και 9 του άρθρου 2 αυτής, ότι συντρέχει έλλειψη υπαιτιότητας στο πρόσωπο κάποιου ο οποίος, παρ΄ότι διαθέτει μία από τις ιδιότητες που προβλέπει ο νόμος (νόμιμος εκπρόσωπος, πρόεδρος, διαχειριστής, διευθύνων σύμβουλος, εντεταλμένος στη διοίκηση ή εκκαθαριστής), εντούτοις, στην πραγματικότητα, είτε του έχουν ανατεθεί αποκλειστικά συγκεκριμένα καθήκοντα διοίκησης και εκπροσώπησης του νομικού προσώπου, τα οποία δεν άπτονται των εταιρικών ασφαλιστικών υποχρεώσεων (εφόσον το πρόσωπο αυτό δεν διαθέτει αρμοδιότητα αποκλειστικής γενικής εκπροσώπησης και διαχείρισης του νομικού προσώπου), είτε δεν έχει πραγματική ανάμειξη στη διοίκηση ή διαχείριση των εταιρικών υποθέσεων.

Ως εκ τούτου, οι διοικούντες ευθύνονται πλέον προσωπικά έναντι των αρμοδίων ασφαλιστικών φορέων για τις εταιρικές ασφαλιστικές οφειλές επειδή πράγματι οι ίδιοι ασκούν καθήκοντα διοίκησης και εκπροσώπησης της εταιρείας και όχι απλά και μόνο επειδή κατέχουν τυπικά μία θέση στο Διοικητικό Συμβούλιο αυτής.

Με την εκδοθείσα υπουργική απόφαση προβλέπεται περαιτέρω ότι η διαπίστωση της έλλειψης υπαιτιότητας θα εξετάζεται, κατόπιν σχετικής αίτησης του φυσικού προσώπου, από τα αρμόδια όργανα του ασφαλιστικού φορέα, τα οποία θα λαμβάνουν υπόψη τους τις περιπτώσεις έλλειψης υπαιτιότητας που αναφέρονται ενδεικτικά στην υπουργική απόφαση και δεν θα εξετάζεται το εν λόγω ζήτημα για πρώτη φορά ενώπιον των αρμοδίων δικαστηρίων μετά την έκδοση της πράξης επιβολής εισφορών ή/και μετά τυχόν πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της προσωπικής τους περιουσίας.

Για την δε αξιολόγηση εκ μέρους των αρμοδίων οργάνων του ασφαλιστικού φορέα της ύπαρξης ή μη των ως άνω στοιχείων έλλειψης υπαιτιότητας στο φυσικό πρόσωπο για τις εταιρικές ασφαλιστικές οφειλές, θα εκτιμώνται συνολικά και θα λαμβάνονται υπόψη συγκεκριμένα στοιχεία, όπως για παράδειγμα η μη καταβολή σχετικής αμοιβής προς το πρόσωπο αυτό, η έλλειψη μετοχικής ή εταιρικής σχέσης με το νομικό πρόσωπο, η μη διενέργεια τραπεζικών συναλλαγών, η μη διαχείριση των εταιρικών τραπεζικών λογαριασμών (που θα δύναται να αποδεικνύεται με την υποβολή βεβαίωσης από τις συνεργαζόμενες με την εταιρεία τράπεζες, από την οποία θα προκύπτει ότι δεν υπάρχει δείγμα υπογραφής του προσώπου αυτού, ώστε να μπορεί να υπογράφει για λογαριασμό του νομικού προσώπου), η μη υπογραφή των πρακτικών Διοικητικού Συμβουλίου ή των οικονομικών καταστάσεων της εταιρείας, σε συνδυασμό με άλλα επιπρόσθετα στοιχεία, τα οποία αποδεικνύουν ποιο είναι το πρόσωπο που πραγματικά διαχειρίζεται τις εταιρικές υποθέσεις.

Η συγκεκριμένη απόφαση ικανοποιεί μία εκπεφρασμένη ανάγκη της αγοράς για τον καταλογισμό της αλληλέγγυας ευθύνης στα πρόσωπα που πραγματικά διοικούν και διαχειρίζονται το νομικό πρόσωπο και όχι σε εκείνα που απλώς κατέχουν μια τυπική ιδιότητα στο Διοικητικό του Συμβούλιο.